NoiChon.comNơi Chốn
Ghi lại hành trình

Giữ vé, bản đồ giấy và tờ rơi sau chuyến đi: chọn món nào, dán ra sao cho bền

Sau chuyến đi nên giữ vé, bản đồ giấy, tờ rơi nào và bỏ món nào; cách làm phẳng, dán không ố, giữ vé in nhiệt khỏi phai và ghi chú để giấy tờ còn kể được chuyện.

hands of a middle aged Vietnamese man sorting small paper scraps and old ferry stubs on a wooden table by a window, overhead view, soft morning light

Sau mỗi chuyến đi, chỉ nên giữ những mẩu giấy gắn với một nơi cụ thể và một chuyện bạn nhớ được: vé đò, vé tàu, bản đồ giấy có vết bút của mình, tờ rơi của một quán nhỏ; còn hoá đơn, tờ quảng cáo chung và giấy không có gì riêng thì bỏ. Giữ ít mà có ghi chú đi kèm thì mười năm sau mẩu giấy vẫn kể được chuyện, giữ cả túi thì chỉ là một đống giấy ai cũng ngại mở.

Phần khó nhất không phải chọn mà là giữ cho bền. Vé in nhiệt phai trắng sau vài năm, băng dính thường ố vàng và làm giòn giấy, bản đồ gấp nhiều lần rách ở nếp. Bài này đi qua cách chọn, cách làm phẳng, cách dán và cách ghi chú cho từng loại giấy.

Giữ món nào, bỏ món nào

Câu hỏi để quyết định rất đơn giản: nhìn mẩu giấy, bạn có nhớ ra một nơi và một khoảnh khắc không? Nếu có thì giữ. Bảng dưới gợi ý cho các loại hay gặp.

Loại giấyNên giữ khiNên bỏ khi
Vé tàu, xe, đò, vé vào cửaGắn với chặng đường hoặc nơi bạn nhớ rõChỉ là vé gửi xe, vé trùng nhiều tấm giống nhau
Bản đồ giấyCó vết bút, chỗ gấp, ghi chú của bạnCòn mới nguyên, không có gì của bạn trên đó
Tờ rơi, danh thiếp quán nhỏCủa nơi bạn ngồi lâu, có kỷ niệmTờ quảng cáo phát đại trà, bạn không ghé
Hoá đơnHiếm khi; chỉ khi có chữ viết tay của người bánHầu hết hoá đơn in máy
Giấy gói, nhãn bánh, lá khôMón đặc sản gắn với một người cụ thểDễ mốc, dễ dính dầu, gây hỏng trang bên cạnh
Thư tay, mẩu giấy ai đó viếtHầu như luôn giữKhông có lý do để bỏ

Nếu phân vân, đặt món đó vào một phong bì "chờ" và mở lại sau một tháng. Phần lớn những gì còn phân vân sau một tháng là bỏ được.

Một lưu ý với vé có in tên, số giấy tờ tuỳ thân hoặc mã đặt chỗ: vẫn giữ được, nhưng nếu định dán vào sổ mà người khác hay xem, hãy che phần số đó bằng một mẩu giấy dán đè. Kỷ niệm không cần những con số ấy, còn người lạ thì có thể dùng chúng vào việc khác.

Vé in nhiệt: vì sao phai và giữ thế nào

Nhiều loại vé xe, vé gửi đồ, hoá đơn ngày nay in bằng giấy nhiệt. Chữ hiện ra nhờ lớp hoá chất đổi màu khi gặp nhiệt. Lớp này phai dần theo thời gian, nhanh hơn khi gặp nắng, nhiệt, dầu tay và một số loại nhựa.

Dấu hiệu nhận biết là mặt giấy bóng nhẹ. Thử cào nhẹ bằng móng tay: nếu để lại vệt sẫm, đó là giấy nhiệt. Vé đò viết tay hay vé in mực thường không có hiện tượng này.

Cách giữ đơn giản nhất là chụp lại ngay khi về. Chụp thẳng, đủ sáng, để có bản sao rõ chữ trước khi giấy kịp phai. Ghi tên tệp theo nơi và năm.

Cất bản giấy xa nắng, xa nguồn nhiệt. Đừng dán lên trang cạnh cửa sổ hay ép trong túi nhựa mềm sát mặt chữ. Một tờ giấy thường kẹp giữa vé và nhựa giúp đỡ hơn.

Không cố tô lại chữ đã mờ. Tô lại dễ làm sai thông tin. Thay vào đó, viết bên cạnh một dòng ghi chú: chặng gì, ngày đại khái, đi cùng ai.

Chấp nhận rằng vé nhiệt sẽ trắng dần. Giá trị của nó sau này nằm ở dòng ghi chú và tấm ảnh chụp lại, còn mẩu giấy chỉ là vật nhắc. Biết trước điều này thì đỡ tiếc.

Làm phẳng bản đồ giấy và tờ gấp

Bản đồ giấy đi cả chuyến thường nhàu, ẩm, rách ở nếp. Làm phẳng trước khi dán hoặc cất.

  1. Mở bản đồ ra trên mặt bàn sạch, khô. Nếu giấy ẩm, để khô tự nhiên trong bóng râm, không phơi nắng gắt và không sấy.
  2. Đặt một tờ giấy trắng sạch lên trên, chồng vài quyển sách dày, để qua hai ba ngày.
  3. Nếu nếp gấp đã rách, dán phía sau bằng băng giấy loại dùng để sửa sách, không dùng băng dính trong thông thường.
  4. Gấp lại theo đúng nếp cũ nếu định cất trong phong bì; gấp nếp mới làm giấy yếu thêm ở chỗ khác.
  5. Nếu bản đồ quá lớn so với sổ, chỉ cắt giữ phần có vết bút của bạn, phần còn lại chụp ảnh rồi bỏ.
  6. Dùng bút chì viết ở mặt sau: chuyến đi nào, năm nào, ai đánh dấu những vết bút trên đó.

Vết bút bi, vết cà phê, góc rách trên bản đồ thường là thứ đáng giữ nhất. Đó là dấu vết của chuyến đi thật, đừng cố tẩy cho sạch.

Dán vào sổ hay để trong phong bì

Hai cách đều có chỗ dùng. Chọn theo loại giấy và cách bạn muốn xem lại.

CáchHợp vớiLưu ý
Dán thẳng vào sổVé nhỏ, tờ rơi một mặtDùng keo khô hoặc góc dán ảnh, chỉ dán bốn góc
Góc dán ảnhVé có chữ hai mặt, muốn rút ra xemKhông làm hỏng giấy, dễ thay vị trí
Túi giấy dán vào trangNhiều mẩu nhỏ của cùng một nơiGhi tên nơi lên miệng túi
Phong bì riêng cho cả chuyếnBản đồ lớn, giấy dày, đồ không dán đượcGhi chuyến đi và năm lên mặt phong bì
Hộp cứngNhiều chuyến, có vật nhỏ kèm theoMỗi chuyến một phong bì trong hộp, không đổ lẫn

Tránh băng dính trong loại thường và keo nước bôi nhiều: sau vài năm keo ngả vàng, thấm qua giấy, làm vé dính chặt vào trang. Nếu đã lỡ dán, đừng cố bóc khi keo đã cứng, chỉ thêm ghi chú bên cạnh.

Ghi chú để mẩu giấy còn kể được chuyện

Một vé đò không ghi chú thì sau mười năm chỉ còn là tờ giấy nhỏ có con số. Một vé đò kèm hai dòng chữ thì là câu chuyện. Ông Tư ở Vĩnh Long giữ hơn ba chục vé đò, vé xe từ những lần đi thăm con. Đến khi cháu nội hỏi, ông chỉ còn nhớ chừng một nửa. Những vé ông nhớ là những vé có vài chữ viết tay bên cạnh: "chuyến xe đêm lên thăm thằng Út, mưa tới sáng".

Ghi chú không cần dài. Ba thứ là đủ: chặng hoặc nơi, ai đi cùng, một chi tiết. Viết bằng bút chì hoặc bút mực không lem, ngay cạnh mẩu giấy trên trang sổ, hoặc ở mặt sau nếu giấy để trong phong bì.

Nếu bạn giữ giấy cho cả nhà, hãy ghi thêm người giữ: "vé của mẹ", "bản đồ ba vẽ đường". Con cháu sau này nhìn nét chữ sẽ biết của ai, nhưng chưa chắc phân biệt được nếu không có dòng ấy.

Những thứ không cần làm

Giữ đồ kỷ niệm dễ biến thành một việc nặng nề. Mấy việc dưới đây tốn công mà không đáng.

  • Không cần ép plastic vé và bản đồ. Ép nhiệt làm vé in nhiệt đen sạm ngay, và không gỡ ra được nữa.
  • Không cần giữ mọi vé của một chặng đi lại nhiều lần. Một vé đại diện kèm ghi chú "đi chặng này cả tuần" là đủ.
  • Không cần sắp xếp đẹp như sổ trang trí trên mạng. Sổ của bạn để đọc, không để khoe.
  • Không cần mua sổ chuyên dụng đắt tiền. Một quyển sổ giấy dày vừa, gáy chắc là đủ dùng nhiều năm.
  • Không cần chép lại thông tin đã in trên vé như giờ chạy, số ghế. Ghi điều vé không ghi được.
  • Không cần giữ đồ ăn, lá cây tươi kẹp vào sổ. Chúng dễ mốc và kéo theo côn trùng làm hỏng cả cuốn.

Câu tự hỏi khi muốn giữ thêm một món: nếu cháu mình mở hộp này ba mươi năm sau, món ấy có làm nó hỏi "cái này là gì vậy bà?" không? Nếu có, giữ lại và ghi sẵn câu trả lời.

Sắp giấy tờ theo nơi, không theo loại

Thói quen hay gặp là gom vé một chỗ, bản đồ một chỗ, tờ rơi một chỗ. Sắp như vậy gọn mắt nhưng đọc lại thì rời rạc. Sắp theo nơi chốn mới giữ được chuyện.

  1. Trải hết giấy tờ của chuyến đi ra bàn ngay trong tuần đầu sau khi về.
  2. Xếp thành từng nhóm theo nơi: mọi thứ của bến đò một nhóm, của thị trấn trên núi một nhóm, của chặng tàu đêm một nhóm.
  3. Món nào không nhớ ra thuộc nơi nào, đặt riêng một góc. Nếu sau khi xem lại ảnh vẫn không nhớ, đó thường là món bỏ được.
  4. Mỗi nhóm chọn tối đa ba món tiêu biểu để dán vào sổ hoặc cất vào túi giấy riêng, ghi tên nơi lên túi.
  5. Xếp các nhóm theo thứ tự đường đi, đánh số từ một trở đi.
  6. Nếu có nhật ký theo điểm dừng, đặt nhóm giấy tờ của nơi nào cạnh trang của nơi ấy.

Giới hạn ba món mỗi nơi nghe có vẻ khắt khe, nhưng nó buộc bạn chọn. Ba món được chọn kỹ kể chuyện rõ hơn mười món nhét vội.

Ví dụ: hộp giấy của hai vợ chồng trẻ ở Hà Nội

Hai vợ chồng trẻ ở Hà Nội có một chuyến đi dài ngày dọc miền Trung trước khi có con. Về nhà, họ có một túi giấy đầy: vé tàu, vé xe khách, ba tấm bản đồ phát miễn phí, hơn chục tờ rơi, một nắm hoá đơn. Năm năm sau dọn nhà mới mở lại, phần lớn vé tàu đã trắng, hoá đơn không đọc được, và họ không nhớ tờ rơi nào của nơi nào.

Lần sửa lại, họ làm theo cách sắp theo nơi. Những gì còn nhận ra được chia thành bảy nhóm, mỗi nhóm một túi giấy nhỏ. Một tấm bản đồ có nét bút chồng vẽ vòng quanh con đường ven biển được giữ nguyên, kèm dòng ghi chú của vợ: "Hôm đó lạc mất hai tiếng, cuối cùng ăn tối ở một quán không có tên." Hoá đơn bỏ gần hết, chỉ giữ một tờ có chữ viết tay của bà chủ quán.

Cái họ tiếc là không chụp vé tàu ngay khi về. Cái họ mừng là tấm bản đồ có vết bút vẫn còn, và đến giờ đó là thứ con họ thích lật ra xem nhất trong hộp.

Câu hỏi thường gặp

Vé in nhiệt đã phai trắng có cách nào làm hiện chữ lại không?

Thường là không, và các cách hơ nóng có thể làm đen sạm cả tờ. Nếu còn thấy chữ mờ, hãy chụp lại dưới ánh sáng xiên để rõ nhất có thể. Từ nay chụp vé ngay khi về để có bản sao trước khi giấy kịp phai.

Có nên dùng băng dính trong để dán vé vào sổ không?

Nên tránh. Băng dính trong thông thường ngả vàng, khô giòn và để lại vết keo sau vài năm, có khi làm rách vé khi bong ra. Góc dán ảnh, keo khô hoặc băng giấy loại sửa sách an toàn hơn cho giấy cũ.

Bản đồ giấy lớn quá không vừa sổ thì nên làm gì?

Gấp theo nếp cũ và cất trong phong bì riêng ghi tên chuyến đi. Nếu chỉ một góc nhỏ có vết bút của bạn, có thể cắt giữ phần đó để dán vào sổ, phần còn lại chụp ảnh rồi bỏ cho gọn.

Giữ giấy tờ chuyến đi ở đâu để không bị ẩm mốc?

Chỗ khô, thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh sát tường dễ thấm ẩm. Cất trong hộp giấy hoặc hộp nhựa có nắp, thêm gói hút ẩm và mở ra xem vài lần mỗi năm, nhất là sau mùa mưa nồm.

Có nên giữ hoá đơn ăn uống của chuyến đi không?

Phần lớn thì không, vì hoá đơn in máy giống nhau và hay là giấy nhiệt dễ phai. Chỉ giữ khi có chữ viết tay của người bán hoặc gắn với một bữa bạn thật sự muốn nhớ, và nhớ ghi chú bên cạnh lý do giữ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138