Một món quà gắn với nơi chốn tự làm được trong một buổi tối nếu bạn chọn ý tưởng vừa sức: một tấm bưu thiếp vẽ góc phố quen, một đoạn ghi âm âm thanh của một nơi, một chiếc lá ép từ cây trước nhà cũ, một lá thư “mở khi nhớ nơi này”. Thứ người nhận quý là bạn đã nhớ đúng nơi đó, không phải tay nghề.
Quà mua sẵn khó gắn với một nơi riêng của hai người, vì món đó ai cũng mua được. Quà tự làm, dù vụng, mang theo dấu vết của chỗ bạn đã đứng, đã chụp, đã nhặt. Dưới đây là bảng tám ý tưởng, cách làm từng món, lịch cho một buổi tối và một phần nói thật về những lúc nên mua thay vì cố tự làm.
Tám ý tưởng, cần gì và hợp với ai
Các ý tưởng được sắp từ dễ đến khó hơn một chút. Thời gian tính cho người làm lần đầu, đã có sẵn tư liệu về nơi chốn đó.
| Ý tưởng | Cần chuẩn bị | Thời gian | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Bưu thiếp vẽ một góc phố quen | Bưu thiếp trắng, bút chì, bút màu nước | Một đến hai tiếng | Bạn thân, người yêu, đồng nghiệp sắp chuyển đi |
| Ghi âm âm thanh một nơi | Điện thoại, một tấm thẻ ghi chú | Ba mươi phút thu, ba mươi phút chọn | Người xa quê, người lớn tuổi ít ra ngoài |
| Lá, hoa ép từ cây ở nơi đó | Lá đã ép sẵn hai tuần, khung kính nhỏ | Một tiếng | Bố mẹ, người vừa chuyển nhà |
| Danh sách “mười điều ở nơi này” | Giấy dày, bút mực | Một tiếng | Bạn cùng phòng trọ, bạn cùng lớp |
| Công thức món ăn của một nơi | Thiệp gấp đôi, ảnh món ăn nếu có | Một tiếng rưỡi | Người thích nấu, con cái ở xa |
| Đường đi vẽ tay | Giấy khổ dài, bút kim | Hai tiếng | Người yêu, bạn đi học cùng đường |
| Bộ ảnh “một nơi bốn mùa” | Bốn tấm ảnh đã có, bìa cứng | Một tiếng | Người từng sống lâu ở đó |
| Thư “mở khi nhớ nơi này” | Bao thư, giấy viết thư | Một tiếng | Người sắp rời đi xa |
Nếu chỉ có một tối và chưa từng làm đồ thủ công, chọn ghi âm, danh sách mười điều hoặc thư. Ba món này gần như không cần khéo tay, chỉ cần nhớ đúng.
Cách làm bốn món dễ nhất
Ghi âm âm thanh một nơi. Đến nơi đó vào giờ quen thuộc nhất, giữ điện thoại yên, thu liền ba đến năm phút: tiếng xe, tiếng rao, tiếng gió. Đừng nói chen vào. Về nhà, chọn đoạn hai phút hay nhất, gửi kèm một tấm thẻ giấy ghi “Thu ở đầu hẻm, sáu giờ sáng thứ Bảy”. Tránh thu giọng người lạ nói rõ tên tuổi, chuyện riêng.
Danh sách “mười điều ở nơi này”. Viết tay mười điều chỉ ai từng sống ở đó mới biết: “Mất điện là cả dãy ra hành lang ngồi”, “Đi qua cổng phải cúi đầu vì giàn hoa giấy”. Mười điều, mỗi điều một dòng, viết trên giấy dày rồi cuộn lại buộc dây.
Thư “mở khi nhớ nơi này”. Viết một lá thư ngắn kể lại một buổi chiều cụ thể ở nơi đó, cho vào bao, ghi ngoài bao dòng chữ trên. Người nhận để dành mở vào lúc cần, đó là phần quý nhất của món quà.
Lá, hoa ép. Phần khó là lá phải được ép trước ít nhất hai tuần giữa hai tờ giấy thấm, đè sách nặng. Buổi tối chỉ còn việc đặt lá vào khung kính, viết tên nơi và năm hái ở góc dưới.
Cách làm bốn món cần khéo tay hơn một chút
Bưu thiếp vẽ góc phố. Không cần vẽ giỏi. Chọn một chi tiết nhận ra ngay: cánh cổng sắt, gốc cây, mái hiên. Vẽ nét chì nhẹ trước, tô màu nước loãng, để trắng nhiều chỗ. Mặt sau viết ba câu về lần cuối hai người đi qua đó.
Công thức món ăn của một nơi. Chọn món gắn với nơi chốn: bát bún ở quán đầu ngõ trường cũ, món canh mẹ hay nấu ở nhà cũ. Ghi nguyên liệu, các bước, rồi thêm một đoạn ngắn “món này ăn ở đâu, với ai”. Nếu là món của quán, viết theo trí nhớ và ghi rõ là “theo cách mình đoán”.
Đường đi vẽ tay. Vẽ con đường quen từ điểm A đến điểm B, chẳng hạn từ cổng ký túc xá tới quán chè, bằng nét đơn giản. Đánh dấu những điểm nhỏ dọc đường: chỗ hay dừng mua bánh mì, chỗ bị ngã xe. Không ghi số nhà, chỉ ghi tên theo cách gọi riêng.
Bộ ảnh một nơi bốn mùa. Lục trong máy bốn tấm chụp cùng một nơi vào bốn thời điểm khác nhau trong năm, in cỡ nhỏ, dán thành một hàng trên bìa cứng. Nếu thiếu mùa nào, để trống ô đó và ghi “mùa này mình chụp cho nhau năm sau”.
Lịch cho một buổi tối
Một buổi tối thường có ba đến bốn tiếng. Chia như sau để kịp xong mà không vội.
- Mười lăm phút đầu: viết ra giấy nháp nơi chốn định làm, ba chi tiết bạn nhớ rõ nhất về nơi đó, và chọn một ý tưởng duy nhất.
- Mười lăm phút tiếp: dọn bàn, bày đủ dụng cụ, lục sẵn ảnh hoặc đoạn ghi âm cần dùng.
- Hai tiếng: làm phần chính. Nếu vẽ, vẽ nháp một lần trên giấy thường trước khi vẽ lên thiệp.
- Ba mươi phút: viết phần chữ đi kèm, đọc lại, sửa chính tả.
- Ba mươi phút cuối: gói lại bằng giấy đơn giản, ghi tên người nhận, để món quà nằm qua đêm rồi sáng hôm sau nhìn lại một lần.
Bước để qua đêm rất đáng làm. Sáng ra nhìn lại, bạn sẽ thấy ngay chỗ nào cần sửa một nét, thêm một chữ, mà tối qua đã mỏi mắt không thấy.
Khi nào nên mua thay vì cố tự làm
Tự làm không phải lúc nào cũng tốt hơn. Nếu bạn đang rất bận và cố làm bằng được, món quà sẽ ra đời trong vội vàng, chính bạn cũng không hài lòng. Nếu người nhận là người chuộng đồ dùng được hằng ngày, một món mua có ích kèm một tấm thiệp tự viết về nơi chốn có khi lại hợp hơn một bức vẽ họ không biết treo đâu.
Cách dung hoà đơn giản là mua phần vỏ, tự làm phần lõi. Mua một khung ảnh đẹp nhưng tự chụp tấm ảnh nơi chốn. Mua một cuốn sổ tốt nhưng tự viết mười trang đầu về nơi hai người từng ở. Mua một hộp gỗ nhưng tự sắp đồ bên trong. Phần làm nên ý nghĩa vẫn là của bạn.
Điều không nên là mua một món “có in chữ kỷ niệm” sẵn, kiểu dòng chữ chung chung về quê hương, tình bạn. Món đó cho thấy bạn đã nghĩ đến dịp tặng, nhưng không cho thấy bạn nhớ nơi nào.
Tự kiểm trước khi tặng
Đi qua sáu câu hỏi ngắn này trước khi gói. Chỉ cần một câu trả lời “không”, hãy sửa thêm một chút.
- Người nhận có nhận ra ngay đây là nơi nào không, mà không cần bạn giải thích?
- Món quà có ít nhất một chi tiết chỉ hai người biết không?
- Có ghi năm hoặc mùa để mười năm sau còn biết món này làm lúc nào không?
- Có thông tin nào làm lộ chỗ ở hiện tại của người nhận, như số nhà, tên khu trọ đầy đủ không?
- Chữ viết đã kiểm chính tả và tên nơi chốn đã viết đúng chưa?
- Nếu người nhận để món này trên bàn làm việc, đồng nghiệp đi ngang nhìn thấy, họ có thấy ngại không?
Món quà qua được cả sáu câu là món quà đã sẵn sàng, dù nét vẽ còn run hay chữ viết còn nghiêng. Nếu còn băn khoăn, đưa cho một người không liên quan xem thử và hỏi họ thấy gì. Họ không cần hiểu kỷ niệm, chỉ cần nói được món quà trông gọn gàng và có chủ đích là được.
Những chỗ hay sai khi tự làm
Chọn ý tưởng quá sức trong một tối. Vẽ cả một khu phố, đan một tấm thảm in hình ngôi nhà, đóng một cuốn sổ ba mươi trang đều không làm kịp trong vài tiếng. Làm dở dang rồi tặng vội còn buồn hơn tặng một tấm thiệp đơn giản.
Làm nhiều thứ nhỏ cùng lúc. Một bưu thiếp, một lọ lá, một bức thư, một đoạn ghi âm, tất cả trong một gói, khiến người nhận không biết nhìn vào đâu. Một món làm kỹ có sức nặng hơn năm món làm vội.
Dùng keo nước và giấy mỏng. Keo nước làm giấy mỏng nhăn và ố vàng sau vài tháng. Dùng keo khô, băng keo hai mặt, hoặc khe cài giấy để món quà phẳng lâu.
Chọn nơi chốn chỉ một mình mình thấy quan trọng. Góc phố bạn hay đi một mình có thể rất đẹp, nhưng người nhận không có ký ức gì ở đó. Quà gắn với nơi chốn phải là nơi cả hai cùng có mặt hoặc người nhận gắn bó.
Quên phần chữ. Một bức vẽ không có dòng nào đi kèm, mười năm sau chính người nhận cũng có thể quên đó là đâu. Ít nhất ghi tên nơi theo cách hai người gọi và năm làm.
Khi món quà có địa điểm, nghĩ đến chuyện riêng tư
Quà gắn với nơi chốn có một rủi ro ít ai nghĩ tới: nó thường được chụp lại và đăng lên mạng ngay sau khi nhận. Một bức vẽ đường đi từ nhà tới trường, một danh sách mười điều ở khu trọ kèm tên dãy nhà đầy đủ, nếu bị đăng công khai, có thể cho người lạ biết người nhận đang sống ở đâu, đi lại giờ nào.
Cách tránh rất đơn giản: không ghi số nhà, không ghi tên trường của trẻ con, gọi tên nơi theo cách riêng của hai người thay vì tên chính thức. “Quán chè đầu dốc” vẫn đủ gợi nhớ mà không chỉ đường cho ai. Với đoạn ghi âm, cắt bỏ những câu có tên người, tên đường được đọc rõ.
Nếu món quà dành cho một bạn nhỏ hay người lớn tuổi hay đăng ảnh, lúc trao nên dặn thêm một câu: “Cái này của riêng nhà mình thôi nhé.” Không phải để cấm, chỉ để người nhận biết món quà có những chi tiết không nên khoe với người ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Không biết vẽ thì có tự làm quà gắn với nơi chốn được không?
Được. Ghi âm âm thanh của một nơi, danh sách mười điều chỉ người từng sống ở đó mới biết, hay một lá thư mở khi nhớ nơi này đều không cần khéo tay. Thứ người nhận quý là bạn nhớ đúng chi tiết.
Quà tự làm có làm kịp trong một buổi tối không?
Kịp nếu bạn chọn một ý tưởng duy nhất và đã có sẵn tư liệu như ảnh, lá ép, đoạn ghi âm. Riêng lá hoa ép cần chuẩn bị trước ít nhất hai tuần, buổi tối chỉ còn khâu lồng khung và ghi chú.
Ghi âm âm thanh một nơi thì nên thu bao lâu?
Thu liền ba đến năm phút để có đủ lựa chọn, rồi giữ lại đoạn khoảng hai phút có nhiều âm thanh đặc trưng nhất. Đừng nói chen vào, và tránh thu rõ giọng người lạ đang nói chuyện riêng.
Có nên kết hợp quà mua sẵn với phần tự làm không?
Nên, nhất là khi bạn bận. Mua phần vỏ như khung ảnh, cuốn sổ, hộp gỗ, rồi tự làm phần lõi như tấm ảnh nơi chốn, mấy trang viết, đồ bên trong. Ý nghĩa của món quà vẫn nằm ở phần bạn tự làm.
Quà tự làm có bị coi là rẻ tiền không?
Với người có chung kỷ niệm với bạn ở nơi đó thì hầu như không. Nếu lo, hãy chăm chút khâu gói và viết chữ cẩn thận. Một món tự làm gọn gàng, đúng nơi chốn, thường được giữ lâu hơn nhiều món mua.
Làm sao để quà tự làm giữ được lâu?
Dùng giấy dày, mực không phai, để khô hẳn trước khi gói. Đồ tự nhiên như lá, hoa phải khô hoàn toàn và đặt sau kính. Lưu một bản chụp hoặc bản ghi âm gốc ở nơi khác để làm lại nếu món quà bị hỏng.