NoiChon.comNơi Chốn
Quay lại nơi cũ

Cảm xúc lẫn lộn khi quay lại nơi cũ: vì sao vừa vui vừa buồn và làm gì với nó

Vì sao quay lại nơi cũ hay thấy vừa vui vừa buồn, thấy mọi thứ nhỏ đi, thấy mình lạc lõng; cách chuẩn bị trước, đứng với cảm xúc tại chỗ và đỡ dư âm sau khi về.

Vietnamese man in his thirties sitting alone on a low concrete step outside an old boarding house, elbows on knees, face turned away, dim evening light, side view

Quay lại nơi cũ mà thấy vừa vui vừa buồn là chuyện rất thường gặp, vì cùng lúc bạn gặp lại một nơi, gặp lại chính mình ở một tuổi đã qua, và nhận ra khoảng cách giữa hai người đó. Cảm giác này không cần sửa. Việc nên làm là chuẩn bị trước vài câu tự hỏi, cho mình thời gian đứng lại ở chỗ cũ mà không phải làm gì, và để ý dư âm vài ngày sau khi về.

Bài này đi qua những cảm giác hay gặp nhất khi quay lại nơi cũ, lý do phía sau mỗi cảm giác, và việc cụ thể làm được với từng cái. Để dễ theo dõi, bài dùng một người giả định: Khoa, ba mươi tư tuổi, quay lại khu nhà trọ ở Đà Nẵng nơi anh sống năm năm đầu đi làm, một quãng đời vừa vất vả vừa nhiều bạn bè.

Những cảm giác hay gặp và việc làm được với từng cái

Không ai quay lại nơi cũ với chỉ một cảm xúc. Bảng dưới đây gom những cảm giác người ta hay kể nhất, để bạn nhận ra mình đang ở đâu thay vì chỉ thấy rối.

Cảm giácThường đến từ đâuLàm gì được
Ấm áp, vui bất ngờMột mùi, một tiếng động, một góc còn nguyênĐứng lại lâu ở chỗ đó, ghi một dòng
Hụt hẫng, trốngNơi cũ khác trí nhớ, hoặc giống mà không còn aiGọi tên điều mình đã mong thấy
Thấy mọi thứ nhỏ, chậtMình đã lớn, đã quen không gian khácĐi lại với nhịp ngày xưa, nhìn ở tầm thấp hơn
Lạc lõng, như người ngoàiNgười ở lại có đời sống riêng, mình không còn là một phầnNhận là khách, chào hỏi như khách
Tiếc nuốiNhớ một quãng đời, một người, một phiên bản của mìnhViết ra mình tiếc điều gì cụ thể
Nhẹ nhõmNơi cũ gắn với quãng đời khó, giờ đã quaCho phép mình thấy nhẹ, không cần áy náy

Khoa kể rằng trong một buổi chiều anh đi qua gần hết các ô trong bảng: vui khi thấy quán cơm bình dân vẫn mở, hụt khi phòng trọ cũ thành kho chứa hàng, rồi nhẹ hẳn khi nhớ ra những tháng nợ tiền nhà đã qua lâu rồi.

Vì sao nơi cũ trông nhỏ hơn trí nhớ

Câu người ta nói nhiều nhất khi quay lại nơi tuổi thơ là "sao nhỏ thế". Cái sân ngày xưa chạy mãi không hết, giờ đi mười bước đã tới tường. Con hẻm ngày xưa rộng thênh thang, giờ hai xe máy tránh nhau đã chật.

Một phần là vì cơ thể đã khác. Khi còn nhỏ, bạn nhìn mọi thứ từ thấp lên, bước chân ngắn, mười bước của đứa trẻ bằng năm bước của người lớn. Trí nhớ giữ lại kích thước theo cái thước của tuổi đó. Một phần nữa là vì bạn đã quen những không gian khác: căn hộ ở thành phố lớn, đường lớn, toà nhà cao. Cái thước trong đầu đã đổi.

Biết vậy không làm cảm giác hụt biến mất, nhưng giúp bạn không nghĩ rằng nơi cũ "đã bị làm xấu đi". Nhiều khi nó vẫn y như cũ, chỉ là bạn đứng ở chỗ khác.

Một cách nhỏ để gặp lại kích thước cũ: ngồi xuống bậc thềm hoặc ngồi xổm ở góc sân, nhìn ở tầm mắt của mình hồi bảy tám tuổi. Nhiều người kể rằng chỉ cần hạ tầm nhìn xuống nửa mét, cái sân đã rộng lại một chút, và những chuyện cũ bắt đầu trở về.

Trước khi đi: vài câu tự hỏi

Không cần chuẩn bị cảm xúc như chuẩn bị hành lý, nhưng trả lời trước vài câu dưới đây giúp bạn không bị bất ngờ với chính mình.

  • Mình mong thấy gì ở đó? Viết ra một hai thứ cụ thể. Khi không thấy, bạn sẽ hiểu vì sao mình buồn.
  • Nơi đó gắn với quãng đời vui hay quãng đời khó, hay cả hai?
  • Mình muốn đi một mình hay có người cùng đi? Người đó có hiểu nơi này có nghĩa gì với mình không?
  • Nếu thấy khó chịu giữa chừng, mình sẽ làm gì? Có chỗ nào gần đó để ngồi nghỉ không, có thể về sớm không?
  • Sau chuyến đi, mình có việc gì nặng nề đang chờ không? Nếu có, có nên dời chuyến đi sang lúc nhẹ nhàng hơn?

Khoa trả lời câu đầu tiên là "muốn thấy lại cái ban công nơi cả nhóm hay ngồi ăn mì đêm". Khi đến nơi thấy ban công đã bị bịt kín, anh buồn, nhưng là một nỗi buồn anh đã biết tên, nên không bị cuốn đi.

Tại chỗ: đứng với cảm xúc mà không phải làm gì

Chọn một chỗ để ngồi lại. Một bậc thềm, một quán nước đối diện, một ghế đá. Đi liên tục từ chỗ này sang chỗ khác làm cảm xúc dồn lại mà không kịp chạm vào.

Cất điện thoại một lúc. Chụp xong một tấm thì cất. Nhìn qua màn hình là một cách giữ khoảng cách với chính cảm giác mình đang có.

Gọi tên cảm giác bằng một chữ. Vui, tiếc, lạ, nhẹ. Gọi tên được thì cảm giác bớt rối. Không cần đúng chữ, cần một chữ.

Viết ba câu. Mình đang ở đâu, mình thấy gì, mình đang thấy thế nào. Ba câu trong sổ tay, viết ngay tại chỗ, giữ được khoảnh khắc đó tốt hơn mười tấm ảnh.

Cho phép mình về sớm. Nếu thấy quá nặng, đứng dậy về là được. Không ai bắt bạn phải đi hết lộ trình đã định.

Để ý những thứ không nhìn thấy. Tiếng chổi quét sân buổi sáng, mùi khói bếp, tiếng loa phường, tiếng xe bán hàng rong. Nhiều khi chính âm thanh và mùi mới là thứ mở cửa ký ức, chứ không phải cảnh vật. Nhắm mắt nghe một phút, rồi ghi lại tiếng gì còn, tiếng gì đã mất.

Khi nơi cũ gắn với quãng đời khó khăn

Không phải nơi cũ nào cũng là kỷ niệm đẹp. Có người quay lại căn phòng trọ nơi từng thất nghiệp, căn nhà nơi bố mẹ từng cãi nhau nhiều năm, khu phố nơi từng bị bắt nạt. Lý do quay lại có thể là tò mò, là muốn thấy mình đã đi xa tới đâu, hoặc chỉ vì đi ngang.

Với những nơi như vậy, có hai phản ứng thường gặp và cả hai đều bình thường. Một là thấy nhẹ, thậm chí thấy tự hào: "mình đã từng ở đây, và mình đã ra được." Hai là thấy nặng trở lại, như thể quãng đó chưa thật sự qua. Bạn không chọn được phản ứng nào sẽ đến, nhưng chọn được cách đi.

Nếu nơi cũ gắn với quãng đời khó, nên đi cùng một người bạn tin, nói trước với họ một câu như "nếu thấy mình im lâu quá thì rủ mình đi uống nước". Nên đi vào ban ngày, ở ngắn, có sẵn chỗ đến tiếp theo dễ chịu. Không cần đứng thật lâu để chứng minh với mình rằng mình đã ổn.

Và không cần quay lại chỉ vì nghĩ rằng phải "đối diện để khép lại". Có những nơi không quay lại cũng được.

Dư âm sau khi về: vài ngày đầu

Mệt hơn bình thường là chuyện thường. Chuyến về chỗ cũ tốn sức hơn một chuyến đi chơi cùng quãng đường, vì đầu óc làm việc liên tục với ký ức. Ngủ sớm, đừng xếp lịch dày ngay hôm sau.

Ký ức trồi lên bất chợt. Mấy ngày sau, bạn có thể đang làm việc thì nhớ ra một cái tên, một món ăn, một câu ai đó từng nói. Ghi lại vào cùng cuốn sổ, đó là phần tiếp của chuyến đi.

Muốn liên lạc lại với người cũ. Nhắn tin cho một người bạn cùng ở nơi đó ngày xưa là cách hay để chia bớt cảm giác. Gửi cho họ một tấm ảnh chỗ cũ, hỏi họ có nhớ không.

Viết thư cho chính mình ngày xưa. Một trang ngắn gửi cho mình ở tuổi đó, kể những gì đã xảy ra sau này. Nhiều người thấy đây là việc làm dịu nhất sau một chuyến quay lại.

Nếu cảm giác nặng kéo dài nhiều tuần. Mất ngủ, không muốn làm gì, cứ nghĩ mãi về quãng đó, thì nên nói chuyện với người thân và tìm người tư vấn tâm lý. Quay lại nơi cũ đôi khi chạm vào những chuyện cần được nói ra.

Khi đi cùng người khác mà cảm xúc lệch nhau

Quay lại nơi cũ cùng anh chị em, cùng bạn cũ, cùng vợ hay chồng, rất hay gặp cảnh một người rưng rưng còn người kia thấy bình thường, thậm chí sốt ruột muốn đi ăn. Không ai sai. Mỗi người gắn với nơi đó theo một cách khác, ở một tuổi khác, với một mức độ khác.

Cách đơn giản để không thành chuyện: trước khi đi, nói với nhau rằng ở mỗi chỗ ai cần đứng lâu thì cứ đứng, người kia đi dạo quanh hoặc ngồi quán gần đó chờ. Hẹn giờ gặp lại. Như vậy không ai phải gồng mình theo nhịp của người khác.

Nếu người đi cùng là vợ hay chồng chưa từng sống ở đó, kể cho họ trước một hai chuyện cụ thể ở những chỗ sắp tới. Họ sẽ không cảm được như bạn, nhưng sẽ hiểu vì sao bạn im lặng, và có khi còn hỏi thêm những câu khiến bạn nhớ ra điều đã quên.

Khi về, hỏi người đi cùng họ thấy gì. Góc nhìn của người ngoài cuộc đôi khi chỉ ra điều mình không thấy, như "anh cười nhiều nhất ở cái quán cơm, chứ không phải ở phòng trọ".

Những điều không cần làm

Có vài điều người ta hay nghĩ là phải làm khi quay lại nơi cũ, mà thật ra không cần. Bỏ được chúng, chuyến đi nhẹ hơn nhiều.

  • Không cần phải xúc động mới là quay lại "đúng". Có người đứng ở nhà cũ và thấy bình thường, đó cũng là một câu trả lời.
  • Không cần chụp đủ để đăng. Một chuyến về chỉ mình biết vẫn trọn.
  • Không cần tìm gặp bằng được mọi người quen cũ. Có những người không nhớ bạn, có những người không muốn nhắc lại.
  • Không cần quay lại thường xuyên để giữ ký ức. Ký ức giữ bằng ghi chép, bằng kể chuyện, không bằng số lần đến.
  • Không cần giải thích cho người đi cùng vì sao mình im lặng. Một câu "mình cần đứng đây một chút" là đủ.

Khoa nói điều anh giữ lại rõ nhất không phải căn phòng trọ, mà là cảm giác ngồi trên bậc thềm quán cơm cũ, nhận ra mình đã đi được một đoạn dài, và nhớ những người bạn đã cùng ăn mì đêm trên cái ban công giờ không còn.

Câu hỏi thường gặp

Quay lại nơi cũ mà không thấy gì cả thì có lạ không?

Không lạ. Có những nơi mình nghĩ sẽ xúc động nhưng khi đến lại thấy bình thường, có thể vì quãng đời đó đã được sống trọn, hoặc vì cảm xúc đến muộn vài ngày sau. Ghi lại cảm giác thật lúc đó, kể cả khi nó là bình thường.

Vì sao về chỗ cũ lại thấy mình như người lạ?

Vì người ở lại đã tiếp tục cuộc sống của họ, còn bạn mang theo hình ảnh nơi đó dừng lại ở năm mình rời đi. Nhận mình là khách, chào hỏi như khách, khoảng cách thường ngắn lại khi bạn ngồi xuống nói chuyện với ai đó ở đó.

Có nên đi một mình khi quay lại nơi cũ không?

Đi một mình hợp khi bạn muốn đứng lâu và không phải giải thích cảm xúc với ai. Nếu nơi đó gắn với quãng đời khó khăn hoặc với người đã mất, đi cùng một người tin cậy sẽ dễ chịu hơn, ít nhất cho lần đầu.

Sau chuyến về nơi cũ cứ nhớ mãi thì làm sao?

Viết ra những gì cứ trở lại trong đầu, kể cho một người cùng ký ức, và cho mình vài tuần. Nỗi nhớ thường lắng xuống thành một phần nhẹ nhàng. Nếu nó làm bạn mất ngủ hay không làm việc được kéo dài, nên tìm người tư vấn tâm lý.

Có nên quay lại nơi từng gắn với chuyện buồn không?

Không bắt buộc. Nếu muốn quay lại, hãy chọn lúc cuộc sống đang ổn, đi ban ngày, đi cùng người tin cậy và ở ngắn. Nếu chưa muốn, không quay lại cũng là một lựa chọn bình thường, không có nghĩa là bạn đang trốn tránh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138